DÜNYA VE EVREN

Dünyamızı çevreleyen atmosferin dışında yer alan, çekim gücü bulunmayan boşluğa uzay denir. Bu boşlukta yıldız, gezegen, uydu, kuyruklu yıldız, meteor vb. gibi gökcisimleri bulunur. Uzay boşluğu ve gök cisimlerinin tamamına evren (kainat) denilir. Gök cisimleri arasındaki uzaklıklar için ışık hızı (300 000km/sn), ışık yılı kavramları kullanılır. Evrenin sonsuz boşluğunda bulunan sayısız gök cisimlerinin oluşturduğu kümelere galaksi (gökada) denir. Güneş sistemi içerisinde yer alan Dünyamız, Samanyolu galaksisine dahildir.

 Gezegen: Isı ve ışık kaynağı olmayan yıldızlardan aldığı ısı ve ışığı yansıtan gökcisimleridir.

 Uydu: Gezegenlerin çekimine bağlı olarak onların etrafında  ve onlarla birlikte hareket eden küçük gök cisimleridir.uydularda ısı ve ışık kaynağı değildirler.

Kuyruklu yıldız: Bir yıldıza bağlı olarak genişçe bir yörüngede hareket eden çekirdeği ve kuyruğu bulunan gök cisimleridir.Güneş sistemindeki en tanınmış  kuyruklu yıldız,yörünge hareketini 76 dünya yılında tamamlayan Halley’dir.

Meteor: Gökyüzünde bir yerden kopup başka gök cisimlerinin çekim etkisine giren daha küçük gök cisimleridir. Yer’in çekim etkisine giren bazı meteorlar,12 ile 70 km/sn’lik hızla atmosfere girerek sürtünme nedeniyle hızla ısınır. 2000C’ye yaklaşan sıcaklığa erişir. Böylece bir bölümü yada tamamı gaz haline geçerek yanmaya başlar. Akan yıldızların bazıları yeryüzüne çarparak meteor kraterleri (gök taşı çukuru) açarlar. En büyük meteor krateri, Amerika’da Arizona eyaletindedir. Türkiye’deki en büyük meteor krateri Doğu Beyazıt’ta, Mako Gümrük Kapısı yakınlarındadır.

Güneş sistemi: Güneş,bilinen 9 gezegen ve bunlara bağlı uyduları ile daha küçük gök cisimlerinin (asteroit ve meteorit) oluşturduğu sistemdir. Gezegenlerden Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Plüton katı kütlelerden, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gazlardan oluşmuştur. Dünyamız güneşe yakınlık bakımından üçüncü gezegendir. Gezegenler arasında büyüklük bakımından beşinci sırayı alır. En büyük gezegen Jupiter’dir. Bütün gezegenler güneş etrafında elips şeklinde yörüngeler çizerek döner. Kendi etraflarında ve güneşin etrafındaki dönme hızları farklıdır. Merkür ile Venüs’ün uydusu yoktur. Jupiter’in 16 uydusu saptanmıştır.

Ekleyen: Mustafa Akkuyu

Simav Anadolu İmam-Hatip Lisesi

Coğrafya Öğretmeni