ÜNLÜ MATEMATİKÇİLER

PYTHAGORAS

Bildiğimize göre, Pythagoras ( 580-500 aralarında) Samoslu ( Sisam adasından) imiş, genç yaşında Güney İtalya’ya göçmüş. Burada Kroton şehrinde yerleşip gizli bir din tarikati kurmuş. 6. yüzyılın ortalarında Yunanistan’da yayılmaya başlayan bir dinin, efsanevi şarkıcı Orpheus’un kurduğu Orphik kültürün çok etkisinde kalmış. Ruhun göçtüğüne, doğuşların dönümlü (periodik) olduğuna, bedenden ayrılan bir ruhun insan ve hayvan bedenlerine girdiğine inanma, Trakya Dionysos’una tapan Orphiklerin başlıca inançlarıdır. Pythagorasçilar aslında bir din topluluğu ama matematik ve musiki ile çok uğraşmışlardır. Matematik ile musiki arasında bir bağlantı da kurmuşlardır. Pythagora’in kendisi, ses perdesi ile tel uzunluğu arasında bir ilişkinin olduğunu bulmuş. Ondan sonrakiler sayı oranlarında seslerin gizli bağlantılarını aramaya girişip bir sesin niteliği ile ses dizisindeki yerini bu sese karşılık olan sayının niteliği ve sayılar dizisindeki yeri ile bir tutmuşlar.

Matematik ile böylesine yakından uğraşan Pythagorasçilar, sayılardan edindikleri bilgileri genelleştirerek sayıları bütün varlığın ilkeleri (arkhe) yapmışlardır. Örneğin, belli bir sayı belli nitelikleriyle adalettir, bir başka sayı ruhtur, bir başkası akıldır vb. Böylece her şey için sayılarda bir karşılık bulmuşlardır.

Onlara göre, nesnelerin özü, gerçeği, varlığın anamaddesi (arkhe) sayıdır. İlk Pythagorasçilar sayının ideal yapısını henüz bilmezler, onlar da sayıyı cisimsel bir şey diye tasarlarlar.
Nitekim kozmoloji sorusuna, “sayılardan nesneler nasıl meydana geliyor?” sorusuna verilen yanıtta, sayıların cisimsel birer etken olduklarını görüyoruz. Sayıların kendisi, tek ile çiftten ya da “sınırsız” ile “sınırlayan”dan kurulmuşlardır. Tek – çift, bir – çok, sağ – sol, erkek – dişi, duran – kımıldayan, doğru – eğri, aydınlık – karanlık, iyi – kötü, kare – dikdörtgen. Pythagorasçilarin dünya görüşü dualist: sınırlının, tekin, yetkin ile iyinin karşısında sınırsız, çift, yetkin olmayan ile kötü var.

Pythagorasçilarin bilim alanında en büyük başarıları astronomidedir. İlk defa olarak yeri, evrenin merkezi olmaktan çıkarmışlar, onu küre şeklinde düşünmüşler, yerin, evrenin ortasındaki görünmeyen merkezi ateşin etrafında dolandığını söylemişlerdir.

Başlıca Pythagorasçilar:

Karşıtlar öğretisinin temsilcisi bir hekim ve anatom olan Alkmaion ile Pythagoras tarikati dağıldıktan sonra öğretiyi Attika’ya götüren Sokrates’in çağdaşı Philolaos’tur.

Yunanlı matematikçi ve filozof.
(İ.Ö. 570 e doğru – Metapiton 480 e doğru.) Güney italya da ve ardından Yunanistan’da büyük etki uyandıran bir okulun kurucusu.

Liminili bir ailenin çocuğuydu, polykrates tiranlığı yüzünden 530’a doğru kroton’a göç etmek zorunda kaldı ve orada çevresine bir çok öğrenci topladı. Bu topluluk içinde matematik, gökbilim, fizyologie ve tıp inceleniyor, nesnelerin ilkesi sayılara bağlanıyor ve her alanda evrensel bir uyum aranıyordu. Pythagorasçı aritmetik, aynı birim kümeleriyle özdeşleştiren ve noktaların bir araya gelmesiyle simgelenen tamsayılarla sınırlıdır.Bu simgesel sayılar üçgen, dörtgen, beşgen vb. sayılar ve kendilerine denk düşen geometrik dağlımın biçimine göre çok düzlemli sayılar olarak sınıflandırılıyorlardı. Aritmetikleri görseldi, şu anlamda ki sayıların biçimi, özellikleri konusunda bilgi veriyordu. Proklos, Babylonyalıların daha önce bildikleri a2+b2=c2 eşitliğini sağlayarak pythagorasçı ünlüler (a,b,c) oluşturma olanağı veren formülü Pythagoras’a mal etti. Pythagorasçılar ayrıca, a-b=b-c gibi aritmetik, a:b=b:c gibi geometric ve (a-b):a=(b-c):c gibi armonik ortalamaları inceleyip, tamsayılarla sınırlı bir oranlar kuramını da geliştirdiler.

---

EUKLEIDES

Yunanlı matematikçi. Yorumcu Proklos’a göre İ.Ö. III.yy’da İskenderiye’de yaşadı. Yapıtlarının en önemlisi, klasik yunan geometrisinin çok geniş bir birleşimi olan Stoikheia’dır (geometrinin öğeleri). Eukleides bu kitapta , açık ortak kavramlar olan bir kaç tanım , koyut (çelişkisiz yadsınabilecek varsayımlar) ve belitten gitgide karmaşıklaşan önermeler çıkardı. Mantık çatısının kesinliği, temel kavramların doğru seçimi tanıtmalarının açıklığıyla bu yapıt bütün çağlarda matematikçilerin büyük ilgisini çekti ve iki binyılı aşkın bir süre onlara örnek oldu. Tümü 13 kitaptan oluşur, bunlara daha sonar yazılan ve Hypsiklese mal edilen iki kitap daha eklenir.Eukleides bunladan başka, bir bakıma stoikheiayı tamamlayan Dedomena (veriler), porismata (gerekçe) müzik orntılarını ortaya koyan peri dhıaireseon (kanonun bölünmesi), optika (optik) adlı yapıtlarla, koni kesitleri ve alanların bölünmesi üzerine yazılmış , ancak bugüne kadar ulaşmamış kitaplarında yazarıdır.