1. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nedir?
Kırım-Kongo Kanamalı ateşi, ilk olarak hastalığın ismini aldığı Kırım ve Kongo’da görülen, virüs denilen mikropların sebep olduğu ölümcül seyredebilen bir hastalıktır.
2. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nasıl Bulaşır?
Hastalık insanlara kenelerin kan emmesi sonucu bulaşır; evcil hayvanlara da aynı şekilde bulaşabilmekte, ancak, hastalık hayvanlarda belirtisiz seyrederken insanlarda öldürücü olabilmektedir.
Hastalık ayrıca, çiftlik hayvanları üzerinde bulunan kenelerin çıplak elle toplanarak ezilmesi, vücudunda virüs bulunan hayvanların kanlarına, vücut sıvılarına veya diğer dokularına temas etmekte bulaşabildiği gibi bu hastalığa yakalanmış insanların kan ve vücut sıvılarına temas sonucu da bulaşma olabilmektedir.
UNUTMAYINIZ!!!
Keneler zıplamaz, uçmaz ve sivrisinek gibi sokup kaçmaz, tutunduğu yerde uzun süre kalır.
3. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinin Belirtileri Nelerdir?
Hastalıkta ateş, ani başlayan baş ağrısı, kas ağrısı, kırıklık, halsizlik, belirgin iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal gibi şikayetler görülebilir.
İlk günlerde, yüzde ve göğüste kızarmalar ile gözlerde kanlanmalar ortaya çıkabilir. Göğüs ve karında başlamak üzere vücuda yayılan küçük nokta şeklinde kanamalar olabilir ve bu kanamalar büyüyerek vücuda yayılabilir. Burun ve dişeti kanamaları gibi vücudun değişik yerlerinde kanamalar da olabilir.
4. Kırım-Kongo Ateşinden Nasıl Kuşkulanır?
Yukarıdaki belirtilerin bulunduğu kişilerin son iki hafta içinde:
- Kene tutunması veya çıplak elle kene ezme(patlatma) hikayesi varsa,
- Kırsal kesimde yaşama veya diğer bir sebeple kırsal alana gitmeleri söz konusu ise,
- Hayvanların kanlarına, vücut sıvılarına veya diğer dokularına temasları var ise,
- Bu hastalığa yakalanmış kişilerin kan ve vücut sıvılarına bir temasları olmuş ise Kırım-Kongo kanamalı ateşinden şüphe edilmeli ve vakit geçirmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
5. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi, Virüs Alındıktan Sonra Ne Zaman Ortaya Çıkar ve Ne Zaman Görülür?
Kene tarafından ısırılma (tutunma) veya kene ile temas sonucu virüsün alınması müteakiben hastalığın belirtileri genellikle 1-3 günde ortaya çıkar; bu süre en fazla 9 gün olabilmektedir. Hasta insan veya hayvanlara ait kan, vücut sıvıları veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu meydana gelen bulaşmalarda hastalığın belirtilerinin ortaya çıkma süresi 5-6 gündür; bu süre en fazla 13 güne kadar olabilmektedir.
Hastalık, çoğunlukla bulaştırıcı kenelerin aktif olduğu bahar ve yaz aylarında ortaya çıkmaktadır.
6. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi nerelerde Görülmektedir?
Hastalık sıklıkla Afrika, Asya, orta Doğu ve Doğu Avrupa’da görülmektedir. Son yıllarda Kosova, Arnavutluk, İran, Pakistan, Afganistan, Kuzey Kafkasya ve Güney Afrika’da tek tek vakalar ve salgınlar görülmüştür.
Ülkemizin coğrafik yapısı ve iklimi birçok kene türünün yaşaması için uygun bir yapıya sahiptir. Bu hastalığı taşıyan kene türü ise özellikle bozkır iklimi ile diğer iklim kuşaklarının kesiştiği, bol yaban hayvan barındıran ve meşelik ormanların yoğun olduğu kırsal alanlar başta olmak üzere, ülkemizin birçok yerinde görülebilir.
Bu tür keneler, şehir merkezleri ve nemli iklim kuşağında yaşama şansı bulamamaktadır.
7. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinin Tedavisi Var Mıdır?
Yukarıdaki belirtilen görülmesi ve hastalıktan kuşkulandırılacak bir durumun bulunması halinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulursa,hastalığın teşhis ve tedavisi için gerekenler yapılmaktadır.
8. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinden Nasıl Korunulmalıdır?
- Kırsal alanlara, orman kenarı ve tarım arazileri ile bu gibi yerlerdeki piknik alanlarına gidenler açık renkli giysileri giyinmeyi tercih etmeli, pantolon paçalarını çorap içine almalı, dönüşte mutlaka vücutlarını ve elbiselerini kene yönünden kontrol etmeli ve kene varsa uygun bir şekilde uzaklaştırılmalıdır.
- Keneler vücuttan uzaklaştırılırken kopartılmamalı, uygun bir malzemeyle (pens, eldiven gibi) vücuda tutunduğu en yakın kısımdan tutularak çıkarılmalıdır. Keneler, kesinlikle elle öldürülmemeli ve patlatılmamalıdır.
- Özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar vücutlarını, çocuklarının vücutlarını ve elbiselerini sık sık kene yönünden kontrol etmelidir.
- Keneleri vücuttan uzaklaştırmak amacıyla, kenelerin üzerine sigara basmak veya kolonya ve gaz yağı dökmek gibi yöntemlere başvurulmamalıdır.
- Riskli alanlara gidildiğinde, vücudun açıkta kalan yerlerine vücuda sürülebilen böcek kovucu ilaçlar (repellent) ile birlikte giysiler veya ayakkabılara sıkılarak kullanıldığında uzun süre keneleri kovucu etkisi olan Sağlık Bakanlığından izinli ilaçların kullanılması önerilir.
- Hayvanlarda kene mücadelesi yapılmalıdır.
- Hayvanların ve insanların kanlarına veya diğer vücut sıvılarına korunmasız temas edilmemelidir.
- Hasta kişilerin kullandığı malzemeler ve tuvaletler çamaşır suyu ile dezenfekte edilmelidir.
UNUTMAYINIZ!!!
Vücuda tutunan kene ne kadar kısa zamanda vücuttan uzaklaştırılırsa , hastalığın bulaşma riski de o kadar azalabilmektedir.
Maruf Öztoprak
Mustad'af
Sadık Albayrak
Umut Çetinkaya
Eyüp Sabri
Mehmet Kütükçüoğlu