BASKETBOL

Basketbol’ u 1891’de, ABD’nin Massachusetts eyaletinde Springfield Genç Hristiyan Erkekler Derneği(YMCA) Eğitim Okulu’nda beden eğitimi öğretmeni olan James Naismith yarattı. Naismith kale olarak şeftali sepetleri kullanmasından dolayı oyuna basketball(sepet topu) dendi. İlk yıllarda oyuncu sayısı,sınıfların ve jimnastikhanelerin büyüklüğüne göre değişiyordu. Oyun kısa zamanda tutuldu; beşer kişilik takımlar arasında okullar arası ilk basketbol karşılaşması da 1896’da, Iowa City’de oynandı. Takımlarının beş kişiden oluşturulması 1897’de kural haline geldi. Oyun birkaç yıl içinde Kanada, Fransa, İngiltere, Avustralya, Çin ve Hindistan’ a yayıldı. YMCA’nın, jimnastikhanenin yalnızca 10-18 kişi tarafından kullanılabilmesi yüzünden oyunu bir süre yasaklaması, basketbol meraklılarının özel oyun alanları kiralamalarına , böylece profesyonel basketbolun ilk adımlarının atılmasına yol açtı. Önceleri futbol topuyla oynanan oyun, sonraları daha büyük çapta, gene parçalı ve dikişli bir topla oynanmaya başladı.1948-9’da tek parçalı, çevresi ve ağırlığı belirlenmiş ilk resmi basketbol topu ortaya çıktı. Sepet ve daha sonraları altı kapalı fileler yerine altı açık ağ kullanılması1912-13’te, çemberin arkasına topun arkaya düşmesini önleyecek bir engel(pota) yerleştirilmesi 1895’te, çam potların kullanılması ise 1908-10 da gerçekleşti.

Büyük kentlerdeki geniş spor salonlarında yapılan yüksekokullar arası karşılaşmalar , basketbolun seyirlik bir spor olarak yaygınlaşmasına büyük ölçüde katkıda bulunmuştur. Uluslararası karşılaşmaları yönetmek amacıyla 1932’de Uluslararası Amatör Basketbol Federasyonu(FIBA) kurulmuştur. 1936 Berlin Olimpiyat Oyunları’na da alınan basketbol, dünya çapında tanınmış ve özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında bütün dünyaya yayılmıştır. Bu arada oyun teknikleri ve taktikleri hızla gelişmiştir. 1951’de başlayan Dünya Basketbol Şampiyonası(Olimpiyat oyunlarıyla iki yıl arayla olmak üzere) dört yılda bir yıl yapılır. 1935’tr başlayan Avrupa Basketbol Şampiyonası ise iki yılda bir düzenlenir.

Türkiye’de basketbol, ilk kez 1904’te Robert Kolej’de oynandı. Mekteb-i Sultani’nin(Galatasaray Lisesi) ilk beden eğitimi öğretmenlerinden Ahmet Robenson, 1911’de onar kişilik takımlarla bir denemede bulundu, ama kuralların tam uygulanamaması nedeniyle bu girişim sonuçsuz kaldı. Bu konuda ciddi anlamda etkinlikler 1920’de başladı. Bu tarihte İstanbul’da kurulan YMCA’nın müdürü Dr. Deaver ve ilk Türk spor adamı Selim Sırrı Tarcan‘ ın birlikte çalışmalarıyla Türkiye’de basketbol sporu gelişmeye başladı.

Türkiye’de ilk basketbol maçı 4 Nisan 1921’de Ahmet Robenson, Hilmi Bey, Mişel Efendi, Ziya Bey ve Armenek Efendi’den kurulu Türk takımıyla YMCA takımı arasında Darülmuallimin-i Aliye’nin bahçesinde yapıldı. Bu karşılamadan sonra Nişantaşı,Fenerbahçe ve Galatasaray kulüplerinin öncülüğünde basketbol sporu gelişip yayıldı. İlk basketbol ligi (İstanbul) 1927’de kuruldu. Kurtuluş, Beyoğlu, Barkhaba, Maccabi, Protkeba, İtalyan Kartal, Fenerbahçe, Nişantaşı ve Galatasaray takımlarının katıldığı bu ligde Galatasaray şampiyon oldu.

1960’larda gelişme gösteren Türk milli basketbol takımı Tahran’da yapılan RCD Kupası maçlarında şampiyon(1967); Tunus’ta yapılan Akdeniz Oyunları’nda(1967) ve İzmir’deki Balkan Şampiyonası’nda(1968) ikinci,İstanbul’daki Balkan Şampiyonası’nda (1986) birinci oldu.

Bu yıllarda gençlerde ve bayanlarda yapılan eğitim, Türk basketbolunun temelini oluşturdu. İlk deplasmanlı basketbol ligi bu dönemde kuruldu.(1966) 1970’lerde bazı özel kuruluşların basketbola ilgi göstermesi, Türk basketboluna ayrı bir hareketlilik getirdi.

Günümüzde deplasmanlı basketbol ligi karşılamaşalrı sonucunda ilk 8 sırayı alan takımlar final grubunu (play-off) oluşturur. Final grubu sonunda ilk dört sırayı alan ekipler ise Avrupa şampiyonalarında(1. takım Şampiyon Kulüpler Kupası, iki, üç ve dördüncü takımlar Koraç Kupası) Türkiye’yi temsil ederler.

Oyun Sahası

Oyun sahası dikdörtgen, düz, engelsiz, sert bir yüzey olacaktır. FIBA'nın resmi karşılaşmalarında ve yeni yapılan bütün sahalarda sahanın ölçüleri,sınır çizgilerinin iç tarafından ölçüldüğünde,28 metre uzunluğunda ve 15 metre genişliğinde olacaktır.

Tüm diğer karşılaşmalarda,Bölgesel Komisyon veya Ulusal Federasyon gibi FIBA'nın ilgili kuruluşları,en az 26 m uzunluğunda ve 14 m genişliğinde olan oyun sahalarını onaylama yetkisine sahiptir.

Tavan

Tavanın veya en alçaktaki herhangi bir engelin yüksekliği en az 7 m olacaktır.

Çizgiler

Tüm çizgiler aynı renkte,5 cm genişliğinde ve net şekilde görülebilir olmalıdır.

Dip Çizgiler ve Kenar Çizgiler

Oyun sahası her iki dip çizgi ve kenar çizgiler ile sınırlandırılmış alandır. Bu çizgiler oyun sahasına ait değildir.

Orta Çizgi

Kenar çizgilerinin orta noktalarından dip çizgilere paralel bir orta çizgi çizilecek ve bu çizgi her iki kenar çizgiden 15 cm dışarı taşacaktır.

Top

Kullanılan top yuvarlak, turuncu renktedir.

HAKEM

 Oyun sırasında kullanılacak tüm donanımı kontrol edecek ve onaylayacaktır.
 Oyun saatini, 24 saniye aygıtını,kronometreyi belirleyecek ve masa görevlilerini tanıyacaktır.
 Oyuncuların yaralanmaya neden olabilecek şeyleri takmasına veya giymesine izin vermeyecektir.
 Her periyodun veya uzatma periyodunun başlangıcında orta dairede hava atış yapacaktır.
 Koşullar gerektiriyorsa,oyunu durdurma yetkisine sahiptir.
 Bir takım uyarılmasına rağmen oynamayı reddediyor veya davranışlarıyla oyunun oynanmasına engelliyorsa,o takımın hükmen yenilgisine karar vermeye yetkilidir.
 İkinci ve dördüncü periyodun,uzatma periyodunun sonunda veya gerek duyulan herhangi bir anda sayı cetvelini dikkatlice inceleyecek ve onaylayacaktır.
 Gereken her durumda veya hakemler arasında bir anlaşmazlık olduğunda son kararı verirken yardımcı hakeme,teknik gözlemciye ve/veya masa görevlilerine danışabilir.
 Kurallarda belirgin şekilde yer almayan tüm konularda karar verme yetkisine sahiptir